رفتم : بشتان ( bashtan )   -  رفتی : بشته (bashteh )  - رفت : بشه ( bashe)

رفتیم : بشتمین ( bashtemin ) –  رفتید : بشتدین ( bashtedin )  - رفتند : بشتنده ( bashtendeh )

 

به ادامه مطلب مراجعه کنید....


-------

گفتم :بموات (bamvat ) – گفتی : بدوات  - (badvat ) گفت : بژوات (bazhvat )

گفتیم : بمون وات (bamon vat )  - گفتید : بدون وات ( badon vat )

گفتند : بژون وات ( bazhon vat )

--------

خوردم : بمخورت (bamkhort) – خوردی : بد خورت (bad khourt)

خورد : بزخورت (bazh khorurt )  - خوردیم : بمون خورت (bamoon khourt )

خوردید : بدون خورت (badoon khourt ) – خوردند : بژون خورت ( bazhoon khourt )

 ضمیر شخصی منفصل :

ضمیر شخصی منفصل خوانساری با زبان فارسی زیاد فرق ندارند به جز تعداد اندکی از آنها :

من : من ( mon )  -  تو : تو (tu )  - او : اون (oun ) – ما : هاما (hama)

شما : شما  ( shoma ) – ایشان : اینا ( ina)

مصدر به (( دال و نون )) یا (( ت و ن )) ختم می شود که مصدر اصلی گویند .

بعضی مصدرها به (( ن )) تنها ختم می شود که البته قاعده درستی ندارند و بطور مرتب صرف نمی شوند.

مصدر اصلی مثل :                         گفتن                     رفتن              دیدن                 بردن

 که به گویش خوانساری می شود : واتن (vatan )     هشتن (heshtan )  دین(deyan)     برتن( bertan)

مصدر جعلی مثل :                               رقصیدن                ترسیدن

که به گویش خوانساری می شود : رقصن  ( reghsan )    ترسن ( tersan )

مصدر بسیط مثل : دانستن که می شود دونن ( daunn)

مصدر مرکب مثل : آب خوردن که می شود او واخورتن ( ou vakhortan )

مصدر محفف مثل : گفت و شنید که می شود بواژ بشنو   ( bavazh bashneu )

مصدر مقاربه مثل : باید می شد که می شود ادگوا بگنو (edgu baghenu )

خرم بزو خر کری    ( kheram bezoo khar kori )

خرم کره خر دیگری زائیده است.

کنایه از : اضافه شدن کاری بر کار دیگر یا مشکلی بر مشکلات دیگر اضافه شده است .( در فارسی می گویند گاومون زائید )

 

دریا به زبون اسبه ( اسپه ) نجس نگنو ( derya be zebbune esba nejes negenu )   

دریا به زبان سگ نجس نمی شود.

کنایه از : آثر نبخشیدن حرف و سخن بی مورد درباره کار صحیح است.

 

دس به زانی خود بگیر بواژ یا علی ( das be zani khod bagir bevazh ya ali )

دست به زانوی خود بگیر بگو یا علی

کنایه از : عزت نفس است.

 

دعوا آسه بزن ندارو  ( da va ase bezan nadaru )

دعوا آهسته بزن ندارد.

کنایه از  : جدی بودن در دعوا و مدافعه و هر کاری استو ( در دعوا حلوا خیر نمی کنند هر بلایی سر آدم بیاید دعوا است )

 

دل دل کشو کپه گل کشو    ( del dele keshu keppa gel keshu )

دل ، دل را می کشد و سبد ، گل را می کشد .

کنایه از : دل به دل راه داره

دیدی یو گه از همه هل بخاری  یا اشو بالا

                      ( didyu ge ez hama hol bokhariya eshshu bala ) 

دودی است که از سوراخ همه بخاری ها بالا می رود .

کنایه از : مردن برای همه است .

 

ریگ مینه کیشش درو   ( rig mine keyshesh  deru )

ریگ در کفشش می باشد

کنایه از : نادرست و متقلب بودن ، مانند جنسش خرده شیشه دارد.

 

زورژ به  خره نررسو پالونز ورگیرو  

               ( zurezh be khara nar-resu palunezh vere giru )   

زورش به خر نمی رسد پالانش را بر می دارد .

کنایه از : برادر را به جای برادر ازردن و کشتن است ، یا دوست را به جای دشمن گرفتن است.

 

سرت مین آخور گامیش نکر    ( saret mine akhore gamishnaker )

سرت را به اخور گاومیش نکن

کنایه از : ستیز نکردن و در نیفتادن با بالاتر از خود است.

 

سلام لر بی طمع نی  ( selame lor bie tema ney )

سلام لر ، بی طمع نیست.

کنایه از : منظور و مقصود خاص داشتن است.

 

منبع : کتاب جغرافیای خوانسار . تالیف : حمید رضا میر محمدی ( با اندکی تلخیص و تصرف )